AzTU Smart Battery Eco-Lab: Hibrid avtomobillərin batareyalarının diaqnostikası və bərpası üçün süni intellekt əsaslı laboratoriya kompleksinin yaradılması

Müasir dövrdə avtomobil nəqliyyatının ekoloji transformasiyası və "yaşıl texnologiyalar"a keçid çərçivəsində hibrid nəqliyyat vasitələrinin istismarı sürətlə artmaqdadır. Lakin Bakı şəhərinin və Abşeron yarımadasının özünəməxsus istismar şəraiti — intensiv yol tıxacları, mürəkkəb topoloji relyef (ardıcıl eniş-yoxuşlar, tez-tez tormozlanma və sürətlənmələr) və yay mövsümünün yüksək temperatur rejimi hibrid avtomobillərin Yüksək Gərginlikli Batareyalarının (YGB) sürətləndirilmiş deqradasiyasına və termiki gərginliyinə səbəb olur. Hazırda yerli istismar şəraitində YGB-lərin elementüstü (cell-level) dəqiq diaqnostikası, daxili müqavimətin analizi və sıradan çıxmış modulların selektiv bərpası üçün ixtisaslaşdırılmış elmi-laboratoriya infrastrukturu mövcud deyildir. Təqdim olunan layihənin ana ideyası Azərbaycan Texniki Universitetinin (AzTU) Avtomobil laboratoriyası bazasında "Smart Battery Eco-Lab" süni intellekt əsaslı laboratoriya kompleksinin yaradılmasından ibarətdir. Kompleks hibrid avtomobillərin batareya bloklarının yüklənmə/boşalma (charge/discharge) tsikllərini, temperatur paylanmasını və daxili müqavimət dəyişmələrini real vaxt rejimində analiz edir. Süni intellekt (Machine Learning - LSTM/Random Forest) alqoritmlərinin inteqrasiyası sayəsində batareyanın Sağlamlıq Vəziyyəti (SoH - State of Health) və qalıq resursu 90%-dən yüksək dəqiqliklə proqnozlaşdırılır, zəifləmiş elementlər avtomatlaşdırılmış qaydada təyin edilərək balanslaşdırılır. Layihənin icrası nəticəsində AzTU-da işlək fiziki-eksperimental laboratoriya stendi quraşdırılacaq, YGB diaqnostikası üzrə proqram təminatı işlənəcək, Scopus/Web of Science indeksli beynəlxalq jurnalda ən azı 1 elmi məqalə dərc olunacaq və 1 faydalı model/patent müraciəti ediləcəkdir. Layihəyə 2 gənc tədqiqatçı (doktorant və magistrant) cəlb ediləcəkdir. Bu tədqiqat AzTU-nun "Yaşıl Universitet" və rəqəmsal transformasiya strategiyasına tam cavab verməklə yanaşı, batareyaların ikinci ömrünü (second-life) təmin edərək atmosferə atılan zərərli emissiyaların azaldılmasına və resurslara qənaət edilməsinə töhfə verəcəkdir.